BOŞANMANIN ÇOCUKLAR ÜZERİNE OLUMSUZ ETKİLERİ NASIL AZALTILIR?
Boşanma, çocuklar için sarsıcı bir yaşam deneyimidir ve çocukları içinde bulundukları gelişim döneminin özellikleri zemininde sahip oldukları kişisel başa çıkma mekanizmalarına göre etkiler. Buna göre her çocuğun anne ve babasının boşanmasından olumsuz etkileneceğini söylemek mümkündür. Bu sonuca, çocuğun aile içinde yaşanan şiddet, taciz, istismar, alkol ve madde kötüye kullanımı gibi son derece zorlayıcı durumların sona ermesi anlamına gelen boşanmalar da dâhil edilebilir. Her ne kadar bu tür bazı boşanmalar başlangıç olarak çocuk için rahatlatıcı gibi görünseler de devamında yaşanması olası tehlikeler nedeniyle korkutucu olmayı sürdürür. Ayrıca, çocuğun yaşına ve cinsiyetine bağlı olarak bazı yeni rolleri üstlenmesini de gerekli kılabilir.
Yapılan çalışmalar boşanmış ebeveynlerin çocuklarında artan davranış sorunları olduğunu göstermiştir. Çalışmalar ayrıca boşanmanın genel olarak akademik performansı ve duygusal düzenlemeyi olumsuz yönde etkilediğini, çocuğun sosyal yeterliliğini riske ettiğini, çocuk ve ergenlerde ruh sağlığı sorunlarını artırdığını ortaya koymuştur.
Boşanma, evliliğin feshi anlamına gelen yasal bir terimdir ve boşanan ebeveynlerin çocukları için yasal korumaları içerir. Velayet davalarında aile mahkemeleri, çocukların çıkarlarını en iyi şekilde belirlemek ve güvence altına almakla görevlendirilir ve bu çalışmalar çocukların psikososyal ihtiyaçlarını da içerir. Ancak bu ihtiyaçların karşılanması, çocukların her bir ebeveynle birlikte geçirecekleri süreyi ve hangi ebeveynin, çocuğun eğitimi ve bakımı ile sorumlu olacağını belirleyen bir düzenleme ile sınırlıdır.
Çocuğun, anne ve babasının boşanması ile birlikte ya da daha öncesinden başlayarak yaşadığı sarsıcı durumla baş edebilmesi konusunda yapılacak olanlar ebeveynlerin desteği ya da girişimleri ile ilgilidir. Ancak boşanma sonrasında ebeveynlerden biri ya da nadiren her ikisi, çocuğun psikolojik destek alması konusunda girişimde bulunurken, genellikle çocukta dikkat çekici nitelikte, bariz bir sorunun yaşanmaması durumunda psikolojik yardım arayışında bulunulmaz. Bu kötü sonuç, ayrılan ebeveynlerin o sırada kişisel olarak yaşadıkları sorunların, çocuğun yaşadıklarını ya da yaşayabileceklerini gözardı etmelerine neden olacak yoğunlukta olmasıyla ilgili olabilir. Bu nedenler, hepsinden daha önemli olarak çocuğun ruhsal durumunda ortaya çıkan ya da çıkacak olası sorunların ciddi sonuçlara yol açacak biçimde yaşanmasından sorumludur. Boşanmanın yol açtığı sosyal ve duygusal sorunları azaltmak, alanında uzman kişilerce çocuklara içinde bulundukları gelişim dönemine uygun açıklama ve psikolojik danışmanlık, ebeveynlere tavsiye ve rehberlik, boşanmanın olası olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir.
style='font-size:12.0pt;font-family:"Times New Roman",serif'>
Boşanmalar sırasında ve sonrasında ebeveynlerin kendi yaşadıkları sorunlar ya da diğer çeşitli gerekçelerle çocukların psikolojik ihtiyaçlarının dikkate alınmaması ya da ihmal edilmesinin yol açacağı sorunların azaltılabilmesi için bazı çözüm önerileri sunulabilir. Bu önerilerden biri boşanmanın sonuçlanmasıyla birlikte her aileye bir psikolojik danışman ve sosyal hizmet görevlisinin atanarak, sosyal ve psikolojik desteğin her çocuk için sağlanabilir olmasını içermektedir. Çözüm önerisi, ‘hiçbir neden çocukların psikolojik sağlıklarının riske atılması için gerekçe olamaz’ düşüncesinden temel almakta ve psikolojik yardımın sigorta kapsamına dâhil edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Böylece boşanma sonrasında çocuk için ortaya çıkabilecek olası sosyal ve psikolojik sorunların önüne geçilerek geleceğimiz olan çocukların suça ya da çeşitli zararlı akımlara kapılmalarının önüne geçilerek toplumsal huzurun ve refahın sağlanması yönünde de önemli bir adım atılmış olacaktır.
Dr.Yüksel DEMİREL